Bokashi, kompost czy wermikompost: którą metodę wybrać dla odpadów kuchennych?

Drukuj

Bokashi, kompostownik ogrodowy czy wermikompostownik: wszystkie trzy metody przetwarzają odpady kuchenne i często przedstawia się je jako zamienne. Tak jednak nie jest. Działają w inny sposób, nie przyjmują tych samych resztek i nie dają tego samego produktu.

W tym artykule porównujemy je z perspektywy bokashi: co robi lepiej od pozostałych, czego nie potrafi zrobić sam i jak mądrze go z nimi łączyć. Przegląd wszystkich rozwiązań, łącznie z efektywnymi mikroorganizmami, znajdą Państwo również w artykule Kompost, wermikompost, bokashi czy EM: którą metodę wybrać.

Trzy procesy, trzy zasady działania

• Kompostowanie to rozkład w obecności powietrza. Bakterie, grzyby i drobne organizmy zjadają materię, oddychając. Pryzma nagrzewa się w mniejszym lub większym stopniu, traci dużo wody i węgla w postaci gazów, a po kilku miesiącach zamienia się w dojrzały kompost.
• Wermikompostowanie to również rozkład w obecności powietrza, ale pracę wykonują głównie dżdżownice kompostowe wraz z mikroorganizmami z ich przewodu pokarmowego. Efektem jest wermikompost, drobny nawóz organiczny gotowy do użycia.
• Bokashi to fermentacja bez dostępu powietrza. W zamkniętym wiaderku bakterie mlekowe zakwaszają odpady, które zamiast się rozkładać, ulegają konserwacji. Powstaje prekompost, który następnie musi trafić do gleby. Artykuł Czym jest bokashi szczegółowo wyjaśnia ten mechanizm.

Na tym polega zasadnicza różnica: kompost i dżdżownice przetwarzają odpady, a bokashi je przygotowuje. Pokonuje pierwszą połowę drogi, szybko i na niewielkiej przestrzeni, ale dokończenie pracy zawsze pozostawia ziemi.

Porównanie, kryterium po kryterium

Miejsce

• Bokashi: wiaderko o pojemności 10–20 litrów w kuchni, najlepiej dwa.
• Wermikompostownik: kilka tac ustawionych jedna na drugiej lub pojemnik o pojemności kilkudziesięciu litrów, w domu lub w osłoniętym miejscu.
• Kompostownik: pojemnik lub pryzma w ogrodzie, ustawione bezpośrednio na ziemi.

Przyjmowane odpady

• Bokashi: niemal wszystkie stałe resztki jedzenia, surowe lub gotowane, łącznie z mięsem, rybami, serem, cytrusami i cebulą. Bez odpadów ogrodowych.
• Wermikompostownik: głównie surowe obierki, w umiarkowanych ilościach. Dżdżownice nie lubią mięsa, cytrusów ani warzyw z rodziny cebulowatych.
• Kompostownik: obierki i odpady ogrodowe w dużych ilościach. Mięso, ryby i nabiał są niezalecane lub dopuszczalne w ograniczonych ilościach, głównie z powodu zapachów i gryzoni.

Czas

• Bokashi: czas potrzebny na napełnienie wiaderka, następnie co najmniej dwa tygodnie fermentacji, a potem dwa do czterech tygodni w glebie przed sadzeniem. Czasem trzeba nawet dwóch miesięcy, aby wszystko zostało wchłonięte.
• Wermikompostownik: trzy do sześciu miesięcy do pierwszego zbioru, potem mniej więcej jeden zbiór miesięcznie.
• Kompostownik: od czterech do dziewięciu miesięcy w pojemniku, w pryzmie często dłużej.

Zapachy

• Bokashi: dyskretny przy zamkniętej pokrywie, kwaśny i octowy przy otwarciu. Nie jest to metoda „bezzapachowa”, ale prawidłowa fermentacja nigdy nie pachnie zgnilizną.
• Wermikompostownik i kompostownik: zapach leśnej ściółki, gdy są dobrze zrównoważone, nieprzyjemne zapachy, gdy są zbyt wilgotne lub źle karmione.

Obsługa

• Bokashi: posypać, ubić, zamknąć, co dwa–trzy dni spuszczać sok, a na koniec zakopać. Nigdy się nie miesza.
• Wermikompostownik: regularnie karmić, kontrolować wilgotność, zbierać.
• Kompostownik: równoważyć materiały zielone i brązowe, od czasu do czasu napowietrzać, latem podlewać.

Koszty w dłuższej perspektywie

• Bokashi: zakup wiaderka, a potem stały zakup aktywatora lub jego samodzielne przygotowywanie.
• Wermikompostownik: zakup pojemnika i dżdżownic, potem prawie nic, ponieważ dżdżownice się rozmnażają.
• Kompostownik: pojemnik, a w przypadku pryzmy nawet nic.

Co otrzymujemy

• Bokashi: kwaśny prekompost, którego nigdy nie należy stosować bezpośrednio, oraz sok, który trzeba mocno rozcieńczyć.
• Wermikompostownik: wermikompost gotowy do użycia i płyn do rozcieńczenia.
• Kompostownik: dojrzały kompost do rozsypania w warzywniku lub wymieszania z podłożem.

Czy wiesz, że?

W próbie przeprowadzonej na dużą skalę na trawie skoszonej z poboczy dróg, we współpracy z producentem preparatów EM, fermentacja pod plandeką spowodowała utratę zaledwie 2–5% materii organicznej w ciągu sześciu do ośmiu tygodni, wobec niemal połowy w przypadku kompostowania w pryzmach. Azot został natomiast niemal w całości zachowany, przy stratach 0–2%, podczas gdy kompost stracił go 10–16%.

Mięso, ryby, nabiał: mocna strona bokashi

To właśnie ten argument przesądza o wyborze bokashi. Resztki mięsa, ryb, sera, pozostałości z talerzy z sosem czy drobne kości przyciągają gryzonie i muchy do otwartego kompostownika, a dżdżownice ich nie chcą. W szczelnym wiaderku fermentują tak jak reszta, poza zasięgiem zwierząt.

Trzeba jednak zachować kilka środków ostrożności: kroić resztki na małe kawałki, posypywać nieco więcej otrębów resztki bogate w białko, unikać płynów i dużych kości. I nie zakładać, że fermentacja czyni te resztki nieatrakcyjnymi dla zwierząt: w ogrodzie trzeba je dobrze zakopać.

Czego bokashi nie zrobi sam

Prekompost wyjęty z wiaderka wygląda jak lekko rozmiękczone odpady i jest kwaśny. Pozostawiony na powierzchni lub użyty jako ściółka przyciąga zwierzęta i może uszkodzić korzenie. Dlatego zawsze wymaga etapu wykończenia:

• gleba w ogrodzie: zakopuje się go na głębokość 20–30 cm, wymieszany z ziemią, z dala od korzeni, i czeka co najmniej dwa tygodnie przed sadzeniem;
• skrzynia z ziemią, na przykład na balkonie, jeśli nie mają Państwo ogrodu: zob. artykuł Nie masz ogrodu? Co zrobić z bokashi;
• kompostownik, w którym miesza się z materiałami brązowymi;
• dżdżownice, w małych ilościach.

Jeśli chodzi o ostateczny efekt dla roślin, nie należy oczekiwać cudów. W doświadczeniu doniczkowym porównującym bokashi i kompost z tych samych odpadów tylko jedno porównanie na szesnaście wypadło wyraźnie na korzyść bokashi. Obie metody odżywiają glebę w porównywalny sposób: różnica polega głównie na rodzaju przyjmowanych odpadów i potrzebnym miejscu.

Warto zapamiętać

Bokashi nie zastępuje ani kompostownika, ani dżdżownic: uzupełnia je. Jego prawdziwą siłą jest przyjmowanie wszystkich resztek kuchennych na bardzo małej przestrzeni; jego ograniczeniem jest to, że zawsze musi trafić do ziemi.

Łączenie metod

Bokashi i kompostownik

To najprostsze połączenie w ogrodzie. Do wiaderka trafiają resztki posiłków, mięso, ryby i cytrusy; do kompostownika surowe obierki, skoszona trawa i liście. Po fermentacji zawartość wiaderka trafia do kompostownika, rozłożona warstwą i przykryta materiałami brązowymi. Wszystkie szczegóły znajdą Państwo w artykule Bokashi i kompost ogrodowy.

Bokashi i wermikompostownik

W mieszkaniu wermikompostownik przyjmuje surowe obierki, a bokashi resztki, których dżdżownice nie chcą. Prekompost można potem podawać dżdżownicom, ale w małych ilościach i w jednym rogu pojemnika, ponieważ jest kwaśny. Wyniki różnią się w zależności od gospodarstwa domowego: wyjaśniamy, jak postępować, w artykule Bokashi i wermikompostownik.

Nasza rada w zależności od mieszkania

Mieszkanie bez balkonu i ogrodu

Wermikompostownik, taki jak nasz Wermikompostownik WORMbox, pozostaje najbardziej samowystarczalnym rozwiązaniem, ponieważ daje produkt gotowy do użycia. Bokashi ma sens tylko wtedy, gdy mają Państwo stałe miejsce, gdzie można go oddawać: ogród społeczny, działkę bliskiej osoby, osiedlowy kompostownik, który go przyjmuje.

Mieszkanie z balkonem

Sprawdzają się obie metody. Bokashi może trafiać do dużej skrzyni z ziemią lub głębokich donic, pod warunkiem odczekania przed sadzeniem. Jeśli mają Państwo wątpliwości, artykuł Wermikompostownik czy klasyczny kompostownik pomoże określić Państwa potrzeby.

Dom z ogrodem

Podstawą pozostaje kompostownik, ponieważ przyjmuje także odpady ogrodowe. Wiaderko do bokashi, takie jak Kompostownik Bokashi Komfort, doskonale go uzupełnia w przypadku wszystkich kłopotliwych resztek kuchennych, które można zakopywać bezpośrednio w grządkach warzywnika.

Rada Emy

Zanim dokonają Państwo wyboru, proszę przez tydzień zapisywać, co faktycznie trafia do kosza. Jeśli są to głównie surowe obierki, wystarczą dżdżownice lub kompostownik; jeśli jest w nich dużo resztek posiłków, mięsa czy sera, bokashi znajdzie swoje miejsce.

Podsumowanie

Kompost i wermikompost przetwarzają odpady w obecności powietrza i w ciągu kilku miesięcy dają gotowy produkt; bokashi fermentuje je w zamkniętym naczyniu w około dwa tygodnie, ale daje prekompost, który musi jeszcze trafić do ziemi. Jego największą zaletą jest przyjmowanie niemal wszystkich resztek jedzenia, łącznie z mięsem, rybami i nabiałem, w zwykłym kuchennym wiaderku. W ogrodzie idealnie uzupełnia kompostownik; w mieszkaniu nabiera pełnego sensu w połączeniu z wermikompostownikiem lub skrzynią z ziemią. Proszę wybierać w zależności od rodzaju odpadów i od miejsca, w którym bokashi będzie mógł zakończyć swoją drogę.

Powiązane produkty

Bestseller

Aktywator kompostu Bokashi EM | Torba 1 kg

Pojedynczo lub w zestawie 2 lub 3 worków

34,04 zł 7,75 €

Bestseller

Kompostownik Bokashi Confort

Pojemność 14 litrów, pojedynczo lub w zestawie 2 sztuk

220,59 zł 50,22 €

Kompostownik Bokashi Skaza Essential

Pojemność 15,3 litra, zestaw 2 wiader

346,70 zł 78,93 €

Kompostownik Bokashi Urbalive

Pojemność 10,6 litra, dostępny pojedynczo lub w zestawie 2 sztuk

355,66 zł 80,97 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Kompostowanie25 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →