Obowiązkowa segregacja bioodpadów od 2024 roku: co naprawdę mówią przepisy

Drukuj

„Od 2024 roku kompostowanie jest obowiązkowe”, „za wyrzucenie obierek grozi mandat”: odkąd wprowadzono selektywne zbieranie bioodpadów u źródła, można usłyszeć wszystko i jego przeciwieństwo. Rzeczywistość jest prostsza i raczej uspokajająca.

W tym artykule wyjaśniamy, co naprawdę przewidują przepisy, na kim spoczywa obowiązek, jakie rozwiązania są do Państwa dyspozycji i jak sprawdzić, co oferuje Państwa gmina. Trzymamy się ściśle tekstów prawnych.

Co zmieniło się od 1 stycznia 2024 roku?

Ramowa dyrektywa w sprawie odpadów, znowelizowana w 2018 roku dyrektywą (UE) 2018/851, wymaga, aby najpóźniej do 31 grudnia 2023 roku bioodpady były we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej zbierane selektywnie albo poddawane recyklingowi u źródła. Każde państwo, w tym Polska, przenosi ten wymóg do swojego prawa krajowego, a jego praktyczną realizację powierza najczęściej gminom w ramach systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Sama zasada nie jest całkiem nowa. Wiele gmin i przedsiębiorstw (restauracje, stołówki, sklepy wielkopowierzchniowe, zakłady przetwórstwa spożywczego…) segregowało bioodpady już wcześniej. Od 1 stycznia 2024 roku wymóg obejmuje jednak całą Unię Europejską, łącznie z gospodarstwami domowymi.

Co nazywamy bioodpadami?

Przepisy podają ich dokładną definicję. W przypadku osoby prywatnej obejmują one dwie grupy:

• Odpady spożywcze i kuchenne: obierki, resztki posiłków, zepsute owoce i warzywa, fusy z kawy, torebki herbaty, czerstwe pieczywo, przeterminowana żywność bez opakowania.
• Odpady zielone z ogrodu: skoszona trawa, opadłe liście, ścinki żywopłotów i krzewów, drobne gałązki.

Natomiast plastikowe worki i opakowania określane jako „biodegradowalne” nie są bioodpadami, które można wrzucać do kompostownika: nie powinny trafiać do przydomowego kompostu. Aby dokładnie dowiedzieć się, jakie odpady przyjmuje kompostownik ogrodowy, zapraszamy do artykułu Co wrzucać do kompostownika.

Kto ma jakie obowiązki: gmina i mieszkaniec

Gmina musi zapewnić Państwu rozwiązanie

To sedno całego systemu. Każde gospodarstwo domowe powinno mieć dostęp do praktycznego sposobu segregowania bioodpadów, a jego zorganizowanie należy do podmiotu odpowiedzialnego za odpady komunalne, w Polsce zazwyczaj gminy lub związku międzygminnego: to on musi zapewnić mieszkańcom możliwość selektywnego zbierania bioodpadów.

Samo rozdanie kilku kompostowników nie wystarcza: skuteczny system wymaga także informowania mieszkańców i wspierania ich w segregacji.

A Państwo, jako mieszkańcy?

Ogólna zasada segregacji dotyczy wszystkich wytwórców bioodpadów, czyli każdego z nas: właściwy nawyk polega na tym, by nie wrzucać resztek jedzenia i odpadów zielonych do pojemnika na odpady zmieszane, jeśli w pobliżu istnieje inne rozwiązanie. Unijna dyrektywa nie określa przy tym kar dla osób prywatnych ani liczbowych celów dla gospodarstw domowych.

Jedno zastrzeżenie: Państwa gmina określa w regulaminie utrzymania czystości i porządku sposób oddawania odpadów (jaki pojemnik, w jaki dzień, jakie odpady). To właśnie tych lokalnych zasad należy przestrzegać. W razie wątpliwości warto zapytać bezpośrednio w gminie.

Warto zapamiętać

Od 2024 roku obowiązkowy nie jest kompostownik, lecz segregacja. Gmina musi zapewnić Państwu rozwiązanie, a Państwo wybierają to, które najbardziej odpowiada: kompostowanie w domu, wspólny kompostownik lub selektywną zbiórkę.

3 możliwe rozwiązania

Kompostowanie w domu

Jeśli mają Państwo ogród, to najprostsze i najtańsze rozwiązanie: odpady nie opuszczają Państwa działki, a w zamian otrzymują Państwo darmowy nawóz dla swoich roślin. Większości domów wystarczy pojemnik taki jak nasz Drewniany kompostownik Compostys; artykuł Uruchomienie kompostownika krok po kroku pomoże przy pierwszych wsadach. W mieszkaniu sprawdzi się wermikompostownik: jego zasadę działania wyjaśniamy w artykule Jak działa wermikompostownik?, a bokashi pozwala sfermentować resztki kuchenne, zanim trafią do gleby, kompostu lub do dżdżownic. Schemat przedstawia trzy rozwiązania: kompostowanie w domu (1), wspólny kompostownik (2) i selektywną zbiórkę (3).

Wspólny kompostownik

Przy bloku, w parku lub na poziomie osiedla udostępnia się pojemniki kilku gospodarstwom domowym. Jedna lub kilka przeszkolonych osób dba o ich prawidłowe działanie, a każdy przynosi swoje odpady kuchenne.

Selektywna zbiórka

Gmina odbiera odpady spożywcze osobno: sprzed posesji, w specjalnym pojemniku (najczęściej brązowym) lub worku, albo w pojemnikach ustawionych na ulicy. Zebrane odpady są następnie kompostowane lub poddawane fermentacji w biogazowni. W przypadku dużych ilości odpadów zielonych rozwiązaniem pozostaje także punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK).

Jak sprawdzić, co oferuje moja gmina?

Należy zwrócić się do podmiotu odpowiedzialnego za odbiór odpadów komunalnych. Nie zawsze jest to bezpośrednio urząd gminy: bywa to także związek międzygminny lub wyznaczone przedsiębiorstwo. Aby go znaleźć:

• sprawdźcie Państwo nazwę na pojemniku na odpady lub w harmonogramie odbioru;
• zajrzyjcie na stronę internetową lub do biuletynu gminy, do zakładki „odpady” lub „kompostowanie”;
• po prostu zapytajcie w urzędzie gminy, gdzie wskażą właściwy kontakt.

Wiele gmin oferuje kompostowniki lub wermikompostowniki po niskiej cenie, czasem bezpłatnie, często razem z krótkim szkoleniem. Warto się dowiedzieć przed zakupem: to także okazja, by poznać lokalne zasady i sprawdzić, czy w pobliżu działa wspólny kompostownik.

Rada Willy'ego

Zacznijcie Państwo od kuchennego pojemnika z pokrywą, takiego jak nasz Kosz na kompost Kaylis 7L: niezależnie od rozwiązania oferowanego przez gminę, wszystko zaczyna się właśnie od niego.

Dlaczego to ma sens: kluczowe liczby

• Jedna trzecia kosza. Bioodpady stanowią około jednej trzeciej zawartości naszego pojemnika na odpady zmieszane.
• Około 70 kg na osobę rocznie odpadów nadaje się do kompostowania.
• Mniej metanu. Zakopane na składowisku bioodpady rozkładają się bez dostępu powietrza i wytwarzają metan, gaz, którego potencjał cieplarniany jest około 25 razy większy niż CO₂. Skompostowane wracają do gleby.
• Wymóg w całej UE. Od końca 2023 roku selektywne zbieranie bioodpadów jest obowiązkowe we wszystkich państwach członkowskich, dlatego rozwiązanie powinno być dostępne coraz bliżej Państwa domu.

A co ze spalaniem odpadów zielonych?

Spalanie liści, trawy czy gałęzi w ogrodzie jest w wielu miejscach zakazane lub ograniczone przepisami, a ich naruszenie może skutkować karą; szczegółowe zasady warto sprawdzić w swojej gminie. Jest to też bardzo zanieczyszczające. Kompostowanie, rozdrabnianie lub ściółkowanie tych odpadów jest dla ogrodu znacznie korzystniejsze: zasady, wyjątki i alternatywy opisujemy w artykule o odpadach zielonych z ogrodu.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2024 roku w całej Unii Europejskiej obowiązuje selektywne zbieranie bioodpadów u źródła, czyli resztek kuchennych i odpadów zielonych. Konkretny obowiązek spoczywa przede wszystkim na gminach, które muszą zapewnić każdemu gospodarstwu domowemu praktyczne rozwiązanie: kompostowanie w domu, wspólny kompostownik lub selektywną zbiórkę. Unijne przepisy nie przewidują kar dla osób prywatnych; wystarczy stosować się do zasad obowiązujących w Państwa gminie, gdzie można też zapytać o dostępne w pobliżu rozwiązania. Spalanie odpadów zielonych jest natomiast w wielu miejscach zakazane i karane.

Powiązane produkty

Kosz na kompost Kaylis 7L

Dwustopniowe wykończenie, uchwyt imitujący skórę

44,58 zł 10,15 €

Pojemnik na kompost Urbalive 6L

Z wyjmowanym wewnętrznym koszem

67,12 zł 15,28 €

Obrotowy kompostownik Maze 180L z podwójną komorą

Bezwysiłkowe kompostowanie na zewnątrz

805,94 zł 183,48 €

Drewniany kompostownik Compostys | 305 litrów

Drewno świerkowe z certyfikatem PEFC

625,80 zł 142,47 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Bokashi24 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →