Kompost w pryzmie czy w skrzyni: zalety, wady i porady w zależności od ogrodu

Drukuj

Na końcu ogrodu od zawsze ścierają się dwie szkoły: stara, dobra pryzma kompostowa, o którą nasi dziadkowie dbali za pomocą wideł, oraz zamknięta skrzynia, bardziej dyskretna i nowoczesna. Obie metody działają, a uzyskany kompost jest taki sam. Różnią się ilością potrzebnego miejsca, czasem kompostowania i spokojem, jaki zapewniają.

Oto ich zalety i wady, kwestia systemów z kilkoma skrzyniami oraz nasza rada w zależności od wielkości Państwa ogrodu.

Pryzma: darmowa i bez ograniczeń objętości

Kompost w pryzmie to najprostsza możliwa forma: odpady układa się bezpośrednio na ziemi, w kącie ogrodu. Najlepiej, by pryzma miała wysokość od około 50 cm do 1,5 m: niższa zbyt szybko wysycha i stygnie, wyższa ubija się i w środku brakuje jej powietrza.

Zalety

• Nic nie kosztuje i nie wymaga żadnego montażu.
• Nie ma ograniczeń objętości: idealna, gdy ogród dostarcza dużo skoszonej trawy, liści i gałęzi z przycinania.
• Łatwo ją przerzucać widłami, bo nic nie utrudnia dostępu.

Ograniczenia

• Działa wolniej: na dojrzały kompost trzeba czekać od sześciu miesięcy do roku.
• Jest wystawiona na warunki pogodowe: deszcz ją wypłukuje, słońce wysusza, a wiatr rozwiewa.
• Przyciąga zwierzęta: koty, psy i gryzonie chętnie w niej grzebią, zwłaszcza gdy trafiają do niej resztki kuchenne.
• Jest mniej dyskretna, co może przeszkadzać w małym ogrodzie lub przy wspólnym ogrodzeniu z sąsiadem.

Wybierzcie Państwo miejsce w półcieniu, osłonięte od wiatru, na podłożu, które nie pozostaje rozmokłe, i z dala od sąsiadów. Stara plandeka lub karton położony na pryzmie zimą chroni ją przed ulewami, nie dusząc jej.

Skrzynia (silos): czysta, zwarta, szybsza

Skrzynia, czyli silos, to kompostownik zamknięty z boków i wyposażony w pokrywę, drewniany lub plastikowy. Również stawia się go bezpośrednio na ziemi. Skrzynia może mieć pojemność do 1 000 litrów i teoretycznie daje kompost gotowy do użycia po około czterech–pięciu miesiącach. W praktyce radzimy liczyć raczej od czterech do dziewięciu miesięcy, w zależności od pory roku i pielęgnacji.

Zalety

• Zatrzymuje ciepło i wilgoć, co przyspiesza rozkład.
• Trzyma zwierzęta z daleka, a odpady kuchenne pozostają niewidoczne.
• Jest zwarta i czysta, a więc sprawdza się w małych ogrodach.

Ograniczenia

• Ma ograniczoną pojemność: wiosną jedno duże koszenie może ją od razu zapełnić.
• Trudniej ją przemieszać niż pryzmę: przy każdym dokładaniu miesza się wierzchnią warstwę na głębokość około dwudziestu centymetrów, a odpowiednie narzędzie, takie jak Brass'Compost, bardzo w tym pomaga.
• Kosztuje, choć wiele gmin oferuje kompostowniki po obniżonej cenie lub bezpłatnie – warto zapytać w swojej gminie.

Przy wyborze warto postawić na solidny kompostownik dobrej jakości, przeznaczony do długotrwałego użytkowania. Drewno czy plastik? Drewno oddycha i dobrze komponuje się z ogrodem; plastik jest lekki i nie wymaga żadnej konserwacji. Wybór i pielęgnację modelu drewnianego opisujemy szczegółowo w poradniku Kompostownik drewniany, a obracany bęben w poradniku Kompostownik obrotowy.

Warto zapamiętać

Pryzma jest darmowa i nieograniczona, ale powolna i wystawiona na warunki pogodowe. Skrzynia jest szybsza, czystsza i bardziej dyskretna, ale jej pojemność jest ograniczona.

System 2 lub 3 skrzyń

Jedna skrzynia ma pewną wadę: stale miesza się w niej świeże odpady z prawie dojrzałym kompostem, a żeby ją opróżnić, trzeba czekać, aż wszystko się przekształci. Rozwiązaniem jest ustawienie dwóch skrzyń obok siebie:

• pierwsza przyjmuje świeże odpady, w miarę ich dokładania;
• druga służy do dojrzewania: gdy pierwsza jest pełna, przekłada się jej zawartość do drugiej, dbając o to, by najstarszy materiał trafił na dno, a następnie znowu napełnia się pierwszą.

Trzecia skrzynia lub zwykła przegroda może służyć jako zapas suchego materiału (suchych liści, zrębków), zawsze pod ręką, by równoważyć dokładane odpady. W dużych ogrodach świetnie sprawdzają się przegrody zbudowane z palet; w takim przypadku sprawdźcie Państwo, czy drewno nie było impregnowane chemicznie.

Przy ponad 1 000 litrach odpadów do kompostowania lepiej przejść na dwie skrzynie, niż szukać gigantycznego modelu. Na schemacie: skrzynia w trakcie napełniania (1), skrzynia z dojrzewającym kompostem (2) i dojrzały kompost gotowy do przesiania (3).

Porównanie czasu kompostowania

Źródła podają różne liczby, ponieważ wszystko zależy od pory roku, składu mieszanki i staranności pielęgnacji. Oto realistyczne rzędy wielkości:

• Pryzma: od sześciu miesięcy do roku.
• Skrzynia: cztery–pięć miesięcy w dobrych warunkach, raczej od czterech do dziewięciu miesięcy, jeśli liczyć zimę.
• System dwóch skrzyń: ten sam czas przekształcania, ale regularniejsze zbiory, ponieważ w jednej skrzyni kompost dojrzewa, podczas gdy druga się zapełnia.

Warto też wiedzieć, że skrzynie o pojemności poniżej jednego metra sześciennego są na ogół mniej wydajne niż duże, ale działają bardzo dobrze, tylko wolniej: mała skrzynia pozostaje więc doskonałym wyborem do małego ogrodu.

Zwierzęta, deszcz, sąsiedzi: na co zwrócić uwagę

Zwierzęta

Otwarta pryzma przyciąga zwierzęta szukające pożywienia. Jeśli kompostujecie Państwo resztki kuchenne, zakopujcie je w środku i przykrywajcie suchym materiałem albo wybierzcie zamkniętą skrzynię. Nasz poradnik o szkodnikach w kompostowniku szczegółowo opisuje skuteczne zabezpieczenia.

Deszcz i susza

Kompost powinien być wilgotny jak wyciśnięta gąbka. Nieprzykryta pryzma może zimą nasiąknąć wodą, a latem wyschnąć; skrzynia z pokrywą ogranicza te wahania, ale w upalne lata czasem wymaga podlewania.

Sąsiedzi

Dobrze zrównoważony kompost nie pachnie nieprzyjemnie. Mimo to ustawcie go Państwo z dala od granicy działki i okien sąsiadów, a jeśli to możliwe – za żywopłotem: tak jest przyjemniej dla wszystkich.

Rada Willy'ego

Pryzma nie musi być bezkształtna: cztery paliki i siatka wystarczą, by ją utrzymać. Zajmuje wtedy mniej miejsca, wygląda schludniej i równie łatwo ją przerzucać – wystarczy otworzyć jeden bok.

Nasza rada w zależności od wielkości ogrodu

• Mały ogród lub podwórko, głównie odpady kuchenne: skrzynia o pojemności około 300–400 litrów lub kompostownik obrotowy, jeśli podłoże jest betonowe.
• Średni ogród z trawnikiem i kilkoma żywopłotami: skrzynia o pojemności 400–600 litrów, uzupełniona zapasem suchego materiału.
• Duży ogród, warzywnik, sad: system dwóch lub trzech skrzyń albo skrzynia na odpady kuchenne i pryzma na duże ilości odpadów ogrodowych.

Te wskazówki, zbliżone do zaleceń wielu samorządów, opisujemy szczegółowo w poradniku Jaka wielkość kompostownika. Drewniana skrzynia, taka jak nasz Drewniany kompostownik Compostys, świetnie nadaje się na początek, a nic nie stoi na przeszkodzie, by później dodać drugą. Jeśli wciąż wahacie się Państwo między kompostem ogrodowym a dżdżownicami, pomoże Wam poradnik Wermikompostownik czy zwykły kompostownik.

Podsumowanie

Pryzma jest darmowa, nieograniczona i łatwa do przerzucania, ale działa wolniej, jest wystawiona na warunki pogodowe i przyciąga zwierzęta. Skrzynia jest szybsza, czystsza i bardziej dyskretna, kosztem ograniczonej pojemności. W małym ogrodzie wystarczy jedna skrzynia; w dużym dwie lub trzy skrzynie albo skrzynia w połączeniu z pryzmą pozwalają mieć zawsze jeden kompost w trakcie napełniania, a drugi dojrzewający. W każdym przypadku trzymajcie Państwo obok zapas suchego materiału.

Powiązane produkty

Uchwyt EASY-TURN do obrotowego kompostownika 245L Maze

Zmniejszenie wysiłku dzięki systemowi 3-biegowemu

179,65 zł 40,90 €

Wózek do zbierania kompostu 55 litrów

Zbieraj i transportuj swój kompost

355,66 zł 80,97 €

Obrotowy kompostownik Maze 180L z podwójną komorą

Bezwysiłkowe kompostowanie na zewnątrz

805,94 zł 183,48 €

Przedsprzedaż

Obrotowy kompostownik 245L Maze z dwiema komorami

Bezproblemowe kompostowanie na zewnątrz

1 121,10 zł 255,23 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Bokashi24 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →