Kompost na gorąco (metoda Berkeley): czy naprawdę można uzyskać kompost w 18 dni?

Drukuj

Kompost w 18 dni, podczas gdy w kompostowniku trzeba zwykle czekać od czterech do dziewięciu miesięcy: obietnica „metody Berkeley” brzmi kusząco. Jest szeroko opisywana na blogach ogrodniczych i permakulturowych, często jako cudowny przepis.

Metoda rzeczywiście działa, pod warunkiem przestrzegania dość wymagających zasad. Wyjaśniamy, na czym polega kompostowanie na gorąco, jak je prowadzić, co naprawdę daje i dlaczego nie sprawdzi się w każdym ogrodzie.

Kompost „na zimno” i kompost „na gorąco”

W większości ogrodów kompost powstaje „na zimno”: odpady dokłada się na bieżąco, a rozkład postępuje powoli. Kompostowanie przydomowe przebiega zazwyczaj bez wyraźnego wzrostu temperatury. Nie ma w tym nic niepokojącego: kompost i tak powstaje, tylko wolniej.

Kompostowanie na gorąco ma natomiast na celu wywołanie i podtrzymanie gorącej fazy kompostowania, którą opisujemy w artykule Jak powstaje kompost? Powyżej około 40 °C pałeczkę przejmują mikroorganizmy lubiące ciepło. Od 55 °C ginie wiele drobnoustrojów chorobotwórczych dla ludzi lub roślin. Jednak powyżej około 65 °C ciepło zabija także pożyteczne mikroorganizmy i rozkład zwalnia. Cała sztuka kompostowania na gorąco polega na utrzymaniu się w tym przedziale.

Warunki powodzenia

Metoda Berkeley opiera się na czterech warunkach.

Wystarczająca objętość, ułożona za jednym razem

Pryzma powinna mieć u podstawy co najmniej 1 m na 1 m i około 1,5 m wysokości. Mniejsza traci zbyt dużo ciepła. Przede wszystkim układa się ją za jednym razem: później niczego się nie dokłada. Cały materiał trzeba więc zgromadzić z wyprzedzeniem.

Dobrze zbilansowana mieszanka

Metoda zakłada stosunek węgla do azotu od 25 do 30 do 1 (wagowo). W praktyce odpowiada to mniej więcej jednej części objętościowej materiałów zielonych (skoszona trawa, obierki, obornik) na dwie części materiałów brązowych (liście, słoma, zrębki). Wyjaśniamy te pojęcia w artykule Materiały zielone i brązowe.

Rozdrobnione materiały

Gałęzie i materiały zdrewniałe należy rozdrobnić. Nie trzeba jednak mielić wszystkiego na proch: wystarczą grubo pocięte kawałki.

Odpowiednia wilgotność

Każdą warstwę podlewa się podczas układania. Dobry wskaźnik: z garści ściśniętej w rękawicy powinna wypłynąć mniej więcej jedna kropla.

Niektórzy ogrodnicy umieszczają w środku pryzmy „starter”: kilka roślin, takich jak pokrzywa czy żywokost, trochę obornika albo łopatę starego kompostu. W artykule Aktywatory kompostu pokazujemy, że to wsparcie jest opcjonalne.

Harmonogram przerzucania

Oto typowy przebieg:

1. Dzień 1: ułóż pryzmę naprzemiennymi warstwami, podlewając każdą z nich.
2. Dni 2–4: pozostaw pryzmę w spokoju. Jej temperatura rośnie.
3. Dzień 5: pierwsze przerzucenie. Materiał z zewnątrz trafia do środka i odwrotnie.
4. Dni 7, 9, 11, 13, 15 i 17: przerzucaj pryzmę co drugi dzień, kontrolując temperaturę.
5. Dzień 18: pryzma ostygła, jest ciemna i gruzełkowata.

Szczyt temperatury przypada zwykle między 6. a 8. dniem. Przerzucenie widłami metra sześciennego siedem razy w ciągu dwóch tygodni to prawdziwy wysiłek fizyczny. Najprościej mieć dwa sąsiadujące miejsca, na przykład dwie komory drewnianego systemu kompostowania, takiego jak drewniany kompostownik Compostys, i przerzucać pryzmę z jednej do drugiej.

Czy wiesz, że?

Po 18 dniach najcięższa praca jest za Tobą, ale każdy kompost przechodzi następnie kilkumiesięczną fazę stygnięcia i dojrzewania. Zanim użyjesz go do wysiewów, sprawdź jego dojrzałość za pomocą testu z rzeżuchą.

Pomiar temperatury

Idealnym narzędziem jest termometr do kompostu z długą sondą, sięgającą do środka pryzmy. Docelowa temperatura to 55–65 °C. Dla porównania dobrze prowadzona pryzma może osiągnąć 54–71 °C.

Bez termometru pierwszą wskazówkę da dłoń: jeśli wnętrze pryzmy jest nieprzyjemnie gorące w dotyku, temperatura została prawdopodobnie osiągnięta. Kilka sygnałów, które warto znać:

• Pryzma pozostaje letnia: prawdopodobnie brakuje jej azotu, wody lub objętości. Przerzuć ją, dodając materiały zielone.
• Pryzma nagrzewa się za bardzo, intensywnie pachnie i szybko osiada: za dużo azotu. Podczas przerzucania dodaj trochę trocin lub zrębków.
• Pojawia się biały nalot: to oznaka zbyt wysokiej temperatury; znika, gdy pryzma stygnie.
• Pryzma nie nagrzewa się już po przerzuceniu: osiągnęła stan stabilny.

Wielka zaleta: rozprawa z nasionami

Kompost na gorąco ma istotną zaletę: ciepło niszczy znaczną część nasion chwastów i drobnoustrojów. Dobrze ułożona pryzma osiąga około 54 °C w ciągu tygodnia, co wystarcza do zniszczenia wielu nasion. Najbardziej odporne wymagają jednak 30 dni w temperaturze 63 °C lub wyższej.

Bądźmy szczerzy: w ciągu 18 dni kompost na gorąco, nawet dobrze prowadzony, nie daje więc pełnej gwarancji. Brzegi pryzmy pozostają chłodniejsze, dlatego tak ważne jest staranne przerzucanie. Dla bezpieczeństwa nadal zalecamy odkładanie chwastów z nasionami i chorych roślin, o czym piszemy w artykule o odpadach budzących wątpliwości.

Ograniczenia i realia przydomowego ogrodu

Metoda Berkeley jest fascynująca, ale nie dla każdego:

• Potrzeba dużo materiału naraz: metr sześcienny to znacznie więcej, niż kuchnia wytwarza przez kilka miesięcy. Metoda sprawdza się głównie jesienią lub wiosną, gdy ogród dostarcza dużo skoszonej trawy, liści i ściętych gałęzi.
• Wymaga czasu i energii: pełne przerzucenie co dwa dni.
• Zużywa wodę, zwłaszcza latem.
• Nie zastępuje codziennego kompostownika, do którego wrzuca się obierki na bieżąco.

Dla większości rodzin kompost „na zimno”, regularnie mieszany za pomocą napowietrzacza, takiego jak Brass'Compost, pozostaje najprostszym rozwiązaniem. Kompost na gorąco może być uzupełnieniem, raz lub dwa razy w roku, do przetworzenia dużej ilości odpadów ogrodowych.

Warto zapamiętać

Metoda Berkeley: co najmniej 1 m³ ułożony za jednym razem, jedna część materiałów zielonych na dwie części brązowych, wilgotność wyciśniętej gąbki i przerzucanie co dwa dni od 5. dnia. Kompost uzyskany 18. dnia musi jeszcze dojrzeć przed wysiewami.

A kompostownik obrotowy?

Kompostownik obrotowy bywa przedstawiany jako łatwy sposób na kompost na gorąco. Rzeczywiście może się nagrzewać, zwłaszcza latem, jeśli zostanie napełniony za jednym razem. Jednak w chłodne dni trudno mu osiągnąć wysoką temperaturę, a to, co z niego wychodzi, to wciąż świeży kompost, który musi dojrzewać jeszcze kilka miesięcy. Jego prawdziwe zalety i czas, jaki należy przewidzieć, przedstawiamy w artykule Kompostownik obrotowy.

Podsumowanie

Kompostowanie na gorąco metodą Berkeley pozwala uzyskać w 18 dni dobrze rozłożony materiał, pod warunkiem zgromadzenia naraz co najmniej metra sześciennego odpadów, zadbania o mieszankę i wilgotność oraz przerzucania pryzmy co drugi dzień z kontrolą temperatury. Niszczy znaczną część nasion chwastów, choć bez pełnej gwarancji, a uzyskany produkt warto jeszcze pozostawić do dojrzenia przed wysiewami. To ciekawa technika do przetworzenia dużej ilości odpadów ogrodowych, ale dla większości gospodarstw domowych dobrze prowadzony kompost „na zimno” pozostaje najprostszym rozwiązaniem.

Powiązane produkty

Brass'Compost łatwy napowietrzacz do kompostu

Ułatw i przyspiesz proces rozkładu odpadów

170,60 zł 38,84 €

Bestseller

Kompostownik Bokashi Confort

Pojemność 14 litrów, pojedynczo lub w zestawie 2 sztuk

220,59 zł 50,22 €

Obrotowy kompostownik Maze 180L z podwójną komorą

Bezwysiłkowe kompostowanie na zewnątrz

805,94 zł 183,48 €

Drewniany kompostownik Compostys | 305 litrów

Drewno świerkowe z certyfikatem PEFC

625,80 zł 142,47 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Bokashi24 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →