Kompost, który brzydko pachnie, jest zbyt mokry, zbyt suchy lub nie postępuje: diagnoza

Drukuj

Zdrowy kompost nie wymaga wiele: pachnie leśną ściółką, z tygodnia na tydzień traci objętość i w końcu zaczyna przypominać dobrą ziemię. Gdy coś jest nie tak, szybko daje o tym znać – zapachem, konsystencją albo tym, że pryzma przestaje się zmieniać. Spokojnie: niemal wszystkie te sygnały sprowadzają się do zaledwie trzech czynników – powietrza, wody oraz proporcji między materiałami zielonymi i brązowymi.

Jeśli korzystają Państwo z wermikompostownika, przyczyny są podobne, ale sposoby zaradcze już nie: zapraszamy raczej do lektury karty Nieprzyjemny zapach w wermikompostowniku.

Zapach zgniłych jajek lub kanalizacji: kompostowi brakuje powietrza

To najczęstszy problem. Mikroorganizmy, które wytwarzają dobry kompost, oddychają: potrzebują tlenu. Gdy powietrze przestaje krążyć, ich miejsce zajmują inne mikroorganizmy, żyjące bez tlenu. Wytwarzają one cuchnące gazy, ale także metan – silny gaz cieplarniany.

Powietrza brakuje niemal zawsze z tego samego powodu: nadmiaru wody i zbyt drobnych materiałów, które się ubijają. Gruba warstwa świeżo skoszonej trawy, duże wiadro soczystych obierków czy kilka tygodni deszczu padającego na otwarty pojemnik wystarczą, by zatkać wszystkie wolne przestrzenie w mieszance.

Co robić?

• Przemieszaj masę, aby ją rozluźnić i wpuścić do niej powietrze – widłami lub napowietrzaczem, takim jak nasz Brass'Compost;
• dodaj grube materiały brązowe: zrębki z gałęzi, opadłe liście, słomę, podarty brązowy karton;
• jeśli kompost jest naprawdę przemoczony, rozłóż jego część na kilka godzin na słońcu albo wmieszaj suchszy kompost lub suchą ziemię;
• w bardzo deszczowych okresach zamknij pokrywę lub przykryj pryzmę plandeką.

Następnie sprawdź efekt testem garści: między palcami powinno pojawić się kilka kropel, ale woda nie powinna ciec. Ten test oraz częstotliwość mieszania opisujemy szczegółowo w karcie Wilgotność i napowietrzanie kompostu.

Kompost maziasty, ubity, z którego wycieka odciek

Ten problem, bliski krewny poprzedniego, widać, zanim się go poczuje: lepka, zielonkawa masa, czasem odciek u podstawy kompostownika. Najczęstszym winowajcą jest nadmiar świeżo skoszonej trawy: wsypana sama i grubą warstwą tworzy zbity placek, przez który nie przechodzi powietrze.

Rozwiązanie jest takie samo: zrębki lub opadłe liście, a potem dokładne wymieszanie. Skoszoną trawę warto najpierw przesuszyć, rozkładając ją na słońcu, albo część zachować do ściółkowania warzywnika i krzewów. Właściwe proporcje materiałów „zielonych” i „brązowych” wyjaśniamy krok po kroku w karcie Materiały zielone i brązowe.

Zapach amoniaku: za dużo materiałów bogatych w azot

Ostry zapach, przypominający niektóre środki czystości, sygnalizuje nadmiar azotu. Mieszanka zawiera dużo materiałów zielonych (skoszona trawa, odpadki kuchenne, świeży obornik), a za mało materiałów bogatych w węgiel, które by je równoważyły. Mikroorganizmy nie są w stanie wszystkiego wykorzystać, a nadmiar azotu ulatnia się do powietrza w postaci amoniaku. To nawóz bezpowrotnie stracony dla Państwa ogrodu.

Rozwiązanie sprowadza się do dwóch kroków: dodać materiały brązowe, a potem wymieszać. Jeśli dużo Państwo koszą, nadmiar trawy warto zachować do ściółkowania. Inna, bardziej nieoczekiwana przyczyna to wapno, o którym piszemy niżej.

Kompost suchy i włóknisty, w którym nic się nie dzieje

Sytuacja odwrotna: podnoszą Państwo pokrywę i widzą liście, gałązki i pomarszczone obierki, prawie nienaruszone, choć zostały wrzucone kilka tygodni temu. Mieszance brakuje wody, a często także materiałów zielonych. Bez wilgoci mikroorganizmy zwalniają, a w końcu po prostu przestają pracować.

• Podlewaj, jednocześnie mieszając, aby nawilżyć całą masę, a nie tylko powierzchnię;
• dodaj wilgotne materiały zielone: obierki, nać z warzywnika, skoszoną trawę cienką warstwą;
• potnij lub rozdrobnij zbyt duże kawałki, które rozkładają się znacznie wolniej;
• latem częściej sprawdzaj wilgotność.

Kompost się nie nagrzewa: czy jest powód do niepokoju?

Niekoniecznie. Wyjaśnienie jest proste: w przydomowym kompostowniku wytwarzane ciepło łatwo ucieka, a kompostowanie przebiega najczęściej bez wyraźnego wzrostu temperatury. Nie przeszkadza to w uzyskaniu dobrego kompostu – trwa to po prostu nieco dłużej.

Jeśli natomiast od tygodni nic się nie zmienia, warto przejrzeć możliwe przyczyny:

• objętość: mała pryzma lub w połowie pusty kompostownik słabo utrzymuje ciepło; lepiej przez kilka dni gromadzić materiały i dodać je za jednym razem w większej ilości;
• mieszanka: za dużo brązowego wszystko spowalnia, za dużo zielonego dusi masę;
• woda: zbyt sucho czy zbyt mokro – efekt jest ten sam, wszystko staje;
• powietrze: ubity kompost pracuje na zwolnionych obrotach;
• pora roku: zimą aktywność w naturalny sposób spada i jest to normalne (zob. kartę Kompostowanie w rytmie pór roku).

Ostatni przypadek: kompost dobrze się nagrzał, ale potem już się nie nagrzewa, nawet po dokładnym przemieszaniu. Najczęściej oznacza to, że się ustabilizował i zbliża się do końca procesu. Warto wtedy sprawdzić jego dojrzałość testami opisanymi w karcie Jak sprawdzić, czy kompost jest dojrzały?

Rada Willy'ego

Poprawiając zbyt mokry kompost, nie wystarczy położyć materiału brązowego na wierzchu: należy go wymieszać na całej wysokości, widłami lub napowietrzaczem. Sucha warstwa ułożona na przemoczonej masie jedynie ukrywa problem.

Ściągawka: objaw, przyczyna, rozwiązanie

• Zapach zgniłych jajek lub kanalizacji: brak powietrza i nadmiar wody. Przemieszaj, dodaj grubego materiału brązowego, chroń przed deszczem.
• Maziasta masa, wyciekający odciek: za dużo skoszonej trawy lub materiału zielonego naraz. Dodaj zrębków, wymieszaj, przesusz trawę przed dodaniem.
• Zapach amoniaku: za dużo azotu lub dodane wapno. Dodaj materiały brązowe, zrezygnuj z wapna.
• Suchy, włóknisty, nic się nie dzieje: za dużo brązowego, za mało wody. Podlewaj, mieszając, dodaj zielonego, potnij duże kawałki.
• Nie nagrzewa się: mała objętość, zimna pora roku lub niezrównoważona mieszanka. Dodawaj większe porcje, przywróć równowagę, uzbrój się w cierpliwość.
• Nie nagrzewa się ponownie po przemieszaniu: kompost prawdopodobnie się ustabilizował. Sprawdź jego dojrzałość.

Wapno – pomysł tylko pozornie dobry

Wciąż można przeczytać, że kompost należy wapnować, aby go „oczyścić”. To niepotrzebne, a nawet szkodliwe: wapno nie przynosi kompostowi żadnej korzyści. Gotowy kompost ma już lekko zasadowy odczyn, a wapno sprzyja uwalnianiu amoniaku: tracą Państwo azot i wywołują dokładnie ten zapach, którego chcieli Państwo uniknąć.

Taka sama ostrożność dotyczy popiołu drzewnego: posypany w niewielkiej ilości nie stanowi problemu, ale dodany w dużej ilości sprawia, że mieszanka staje się zdecydowanie zbyt zasadowa.

A co z aktywatorami kompostu?

Powiedzmy szczerze: gdy powietrze, woda i proporcje zielonego do brązowego są właściwe, kompost doskonale radzi sobie bez aktywatora, a łopata dojrzałego kompostu lub ziemi ogrodowej dostarcza już pożytecznych mikroorganizmów. Nieliczne przypadki, w których aktywator może pomóc, opisujemy w karcie Aktywatory kompostu: przydatne czy nie? Jeśli chcą Państwo spróbować, nasz Zestaw do samodzielnego przygotowania aktywatora Bokashi & Compost pozwala przygotować go samodzielnie.

Warto zapamiętać

Silny zapach: za dużo wody lub zielonego – dodaj brązowego i powietrza. Suchy kompost, w którym nic się nie dzieje: za dużo brązowego – dodaj wody i zielonego. W obu przypadkach dokładne przemieszanie często wystarcza, by wszystko znów ruszyło.

Podsumowanie

Kompostowi, który brzydko pachnie, najczęściej brakuje powietrza, ponieważ jest zbyt mokry lub zawiera za dużo materiałów zielonych: materiał brązowy, przemieszanie i zamknięta pokrywa w deszczową pogodę rozwiązują większość przypadków. Suchy, zastygły kompost potrzebuje natomiast wody i materiałów zielonych. Brak ciepła sam w sobie nie jest problemem w przydomowym kompostowniku, dopóki objętość się zmniejsza. Proszę zapomnieć o wapnie, trzymać pod ręką zapas suchego materiału, a kompostownik szybko odzyska swój zapach leśnej ściółki.

Powiązane produkty

Bestseller

Kompostownik Bokashi Confort

Pojemność 14 litrów, pojedynczo lub w zestawie 2 sztuk

220,59 zł 50,22 €

Obrotowy kompostownik Maze 180L z podwójną komorą

Bezwysiłkowe kompostowanie na zewnątrz

805,94 zł 183,48 €

Przedsprzedaż

Obrotowy kompostownik 245L Maze z dwiema komorami

Bezproblemowe kompostowanie na zewnątrz

1 121,10 zł 255,23 €

Drewniany kompostownik Compostys | 305 litrów

Drewno świerkowe z certyfikatem PEFC

625,80 zł 142,47 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Bokashi24 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →