Materiały zielone i brązowe: jak znaleźć właściwą równowagę w kompoście (stosunek C/N)

Drukuj

Jeden kompost pachnie leśnym poszyciem, inny cuchnie jak kanalizacja: różnica bardzo często sprowadza się do jednego ustawienia – równowagi między materiałami „zielonymi” i „brązowymi”. To najważniejsza czynność w kompostowaniu, a przy tym znacznie prostsza, niż się wydaje.

W tym poradniku wyjaśniamy, co rozumie się przez materiały zielone i brązowe, czym jest słynny stosunek węgla do azotu, a przede wszystkim jaką praktyczną zasadę stosować na co dzień, bez wagi i kalkulatora.

Zielone = azot i wilgoć, brązowe = węgiel i struktura

Mikroorganizmy, które przetwarzają Państwa odpady, potrzebują dwóch głównych pierwiastków: węgla, który dostarcza im energii, oraz azotu, który pozwala im się namnażać. Odpady można z grubsza podzielić na dwie grupy w zależności od tego, co wnoszą.

Materiały zielone (azotowe)

To odpady świeże, miękkie i wilgotne: obierki, resztki owoców i warzyw, fusy z kawy, skoszona trawa, młode pędy, przekwitłe kwiaty. Rozkładają się szybko. Same ulegają zbiciu, brakuje im powietrza, puszczają sok i w końcu gniją.

Materiały brązowe (węglowe)

To odpady suche, twarde i włókniste: suche liście, słoma, rozdrobnione drobne gałęzie, trociny z nieobrobionego drewna, brązowy karton, papier. Rozkładają się powoli. Same pozostają suche i prawie nic się z nimi nie dzieje.

Kolor to tylko wskazówka: skoszona trawa wysuszona na słońcu staje się raczej „brązowa”, a fusy z kawy, choć brązowe, zachowują się jak materiał zielony. Właściwe kryterium jest proste: świeże i wilgotne czy suche i włókniste?

Stosunek C/N w prostych słowach

Stosunek C/N porównuje ilość węgla i ilość azotu zawartą w danym materiale. Im jest wyższy, tym materiał jest bardziej „brązowy”. Za idealną mieszankę uważa się zwykle taką, w której stosunek wynosi około 30 do 1: mniej więcej trzydzieści części węgla na jedną część azotu.

Oto orientacyjne wartości dla popularnych materiałów. Podajemy przedziały, ponieważ ten sam odpad różni się w zależności od świeżości i pochodzenia.

• Resztki z kuchni: od 11 do 15 do 1
• Skoszona trawa: od 15 do 25 do 1
• Obornik: od 10 do 30 do 1
• Odpady owocowe: od 25 do 45 do 1
• Suche liście: od 40 do 80 do 1
• Trociny: od 100 do 750 do 1
• Papier: od 200 do 800 do 1
• Drewno: od 200 do 1 300 do 1

Od razu widać, dlaczego same obierki gniją (za mało węgla) i dlaczego kupka trocin stoi w miejscu (za mało azotu). Mieszając obie grupy, w naturalny sposób zbliżamy się do właściwego zakresu.

Czy wiesz, że?

Stosunek C/N to narzędzie do zrozumienia procesu, a nie do dozowania. Nikt nie waży obierek przed ich wyrzuceniem, a C/N liczy się według masy, podczas gdy praktyczne porady mówią o objętości wiader. Wystarczy zapamiętać rząd wielkości: materiału „brązowego” potrzeba znacznie więcej, niż się wydaje.

Praktyczna zasada: wiadro za wiadro

Na co dzień warto dążyć do mieszanki składającej się w około 50% z odpadów wilgotnych i w 50% z odpadów suchych. W bardzo obrazowym ujęciu oznacza to: jedno wiadro suchego materiału na jedno wiadro wilgotnych odpadów. Tę zasadę polecamy na początek.

Inne porady idą dalej w stronę materiałów brązowych: niektórzy zalecają dwie do trzech objętości brązowych na jedną objętość zielonych, zwłaszcza aby zniechęcić gryzonie, inni mówią o 25–50% materiału zielonego. Te różnice nie są sprzeczne: bardzo wilgotne odpady kuchenne wymagają więcej materiału brązowego niż lekko przeschnięta trawa.

Nasze stanowisko: proszę zacząć od zasady „wiadro za wiadro”, a następnie dostosowywać proporcje, obserwując kompost. Jeśli brzydko pachnie lub staje się kleisty, należy dodać materiału brązowego. Jeśli pozostaje suchy i nic się w nim nie dzieje, trzeba dodać materiału zielonego i trochę wody. Test garści bardzo szybko pokaże, czy wilgotność jest odpowiednia.

Rada Willy'ego

Proszę ustawić worek lub pojemnik z suchym materiałem tuż obok kompostownika: suche liście, zrębki, podarty karton. Dzięki temu przy każdym opróżnieniu kuchennego pojemnika na bioodpady właściwy materiał jest pod ręką i nie trzeba po nic chodzić.

Grube i drobne, suche i wilgotne: inne rodzaje równowagi

Zielone i brązowe to nie wszystko. W praktyce trzeba jednocześnie zadbać o trzy rodzaje mieszanki.

• Węglowe i azotowe: to opisana wyżej równowaga między zielonym a brązowym.
• Wilgotne i suche: same odpady wilgotne duszą pryzmę, same suche ją blokują. Mieszanka zachowuje wilgotność wyciśniętej gąbki.
• Grube i drobne: grube kawałki (zrębki, drobne gałęzie) tworzą kieszenie powietrzne; drobne materiały (skoszona trawa, trociny, obierki) łatwo się zbijają. Przy nadmiarze grubych kompost wysycha, przy nadmiarze drobnych – zbija się w szczelną masę.

Najprościej jest lekko mieszać każdą nową porcję z warstwą już leżącą w kompostowniku, zamiast nakładać grube warstwy jednego rodzaju odpadów. Naprzemienne warstwy sprawdzają się na papierze, ale w rzeczywistości trudno je utrzymać.

Skąd wziąć materiał „brązowy”, gdy brakuje suchych odpadów?

Latem lub w małym ogrodzie często brakuje właśnie materiału brązowego. Kilka podpowiedzi:

• Jesienne suche liście: warto przechowywać kilka worków w suchym miejscu, przydadzą się przez cały rok.
• Brązowy karton: wytłaczanki po jajkach, tuleje, kartony opakowaniowe bez taśmy klejącej i błyszczącego nadruku, podarte na kawałki.
• Zrębki z przycinania żywopłotu lub udostępniane przez niektóre gminy: warto zapytać w lokalnym punkcie selektywnej zbiórki odpadów.
• Słoma oraz trociny lub wióry z nieobrobionego drewna (nigdy z drewna impregnowanego ani płyt wiórowych).
• Ręczniki papierowe i chusteczki higieniczne.

W mieszkaniu lub w wermikompostowniku karton pełni dokładnie tę samą rolę gąbki i regulatora: wyjaśniamy to w poradniku Czym karmić dżdżownice?

Korygowanie zaburzonej równowagi

Kompost sam daje znaki. Oto najczęstsze z nich i sposoby korekty:

• Zapach zgniłych jaj, kleista i zbita masa: za dużo materiału zielonego i za mało powietrza. Należy dodać grubego materiału brązowego i przemieszać.
• Zapach amoniaku: za dużo azotu, często po dużym koszeniu. Trzeba wmieszać liście lub karton.
• Sucha i włóknista masa, nic się nie dzieje: za dużo materiału brązowego i za mało wody. Należy dodać obierek lub świeżo skoszonej trawy i lekko podlać.
• Bardzo powolny rozkład bez zapachu: często nadmiar węgla lub po prostu zimowy chłód.

Narzędzie takie jak napowietrzacz kompostu Brass'Compost pomaga wprowadzić suchy materiał w głąb mieszanki bez konieczności przerzucania całości. Pełniejszą diagnozę nieprzyjemnych zapachów i zastojów znajdą Państwo w poradniku Kompost, który brzydko pachnie lub się nie rozkłada.

Podsumowanie

Materiały zielone dostarczają azotu i wilgoci, brązowe – węgla i struktury. Specjaliści dążą do stosunku C/N wynoszącego około 30 do 1, ale w ogrodzie wystarczy jedna zasada: jedno wiadro suchego materiału na jedno wiadro odpadów kuchennych, z wymieszaniem grubych i drobnych kawałków. Proszę zawsze trzymać zapas materiału brązowego przy kompostowniku, a następnie korygować proporcje, kierując się zapachem i dotykiem.

Powiązane produkty

Obrotowy kompostownik Maze 180L z podwójną komorą

Bezwysiłkowe kompostowanie na zewnątrz

805,94 zł 183,48 €

Bestseller

Kompostownik Bokashi Confort

Pojemność 14 litrów, pojedynczo lub w zestawie 2 sztuk

220,59 zł 50,22 €

Drewniany kompostownik Compostys | 305 litrów

Drewno świerkowe z certyfikatem PEFC

625,80 zł 142,47 €

Przedsprzedaż

Obrotowy kompostownik 245L Maze z dwiema komorami

Bezproblemowe kompostowanie na zewnątrz

1 121,10 zł 255,23 €

Inne działy poradnika

Wermikompostowanie30 kart →Bokashi24 kart →Mikroorganizmy EM26 kart →