Jaka jest ekologiczna rola dżdżownic w naszych glebach?

Pod naszymi stopami, w wierzchnich centymetrach ziemi, pracuje siła robocza równie dyskretna, co niezastąpiona: dżdżownice. Nie są jedynie zwykłymi mieszkańcami ogrodu czy kompostu – należą do organizmów, które najtrwalej kształtują żyzność gleby. Ich praca, niewidoczna dla większości z nas, decyduje jednak o zdrowiu naszych ogrodów, upraw i, szerzej, całych ekosystemów.

Trzy grupy dżdżownic, trzy zupełnie różne role

Wbrew powszechnemu przekonaniu nie wszystkie dżdżownice są do siebie podobne i nie wszystkie pełnią w glebie te same funkcje. Specjaliści tradycyjnie wyróżniają trzy główne grupy ekologiczne:

• Dżdżownice epigeiczne żyją na powierzchni, w ściółce z opadłych liści i rozkładającej się materii organicznej. To właśnie je, jak np. Eisenia, spotykamy w wermikompostowniku: szybkie i żarłoczne, przetwarzają świeże odpady w zaledwie kilka tygodni.
• Dżdżownice endogeiczne przemieszczają się w wierzchnich centymetrach gleby, żywiąc się ziemią już bogatą w materię organiczną. Drążą poziome korytarze, które stopniowo mieszają różne warstwy gleby.
• Dżdżownice aneciczne, takie jak pospolita dżdżownica, którą spotykamy podczas prac w ogrodzie, drążą głębokie pionowe korytarze, sięgające nieraz kilku metrów. Nocą wychodzą na powierzchnię, by żywić się opadłymi liśćmi, które następnie wciągają w głąb ziemi.

Ten podział wyjaśnia, dlaczego nie zaleca się zbierania dżdżownic z ogrodu, aby uruchomić wermikompostownik: gatunki ryjące nie przeżyją w zamkniętej przestrzeni, w przeciwieństwie do dżdżownic kompostowych, doskonale przystosowanych do życia na powierzchni i do diety bogatej w świeże odpady. Szczegółowo omawiamy te różnice w karcie Jakie dżdżownice do Twojego wermikompostownika.

Dyskretni architekci gleby

Niezależnie od tego, czy są epigeiczne, endogeiczne czy aneciczne, wszystkie dżdżownice mają wspólny talent: przetwarzają materię organiczną w próchnicę, jednocześnie napowietrzając glebę i nadając jej strukturę. Drążąc korytarze, ułatwiają wsiąkanie wody i dopływ powietrza aż do korzeni. Trawiąc materię organiczną, sprawiają, że staje się ona przyswajalna dla roślin, w postaci skoncentrowanej pod względem azotu, fosforu i potasu.

Czy wiesz, że?

Same dżdżownice stanowią ponad połowę biomasy zwierząt żyjących na lądzie.

Choć może się to wydawać zaskakujące, ta liczba dobrze pokazuje skalę ich roli: żadna inna grupa zwierząt nie pracuje tak intensywnie i zarazem tak dyskretnie nad utrzymaniem gleb na naszej planecie.

Niezbędne ogniwo bioróżnorodności

Z pracy dżdżownic korzysta cały łańcuch życia. Ich korytarze stają się schronieniem dla innych drobnych organizmów glebowych, przede wszystkim dla licznych żyjątek, które spotykamy również w wermikompostowniku (skoczogonki, prosionki, bakterie...) i które przedstawiamy w karcie Życie w wermikompostowniku. Ich odchody wzbogacają też glebę w pożyteczne mikroorganizmy, a sama ich obecność jest wręcz wskaźnikiem dobrego stanu gleby: gleba bez dżdżownic to najczęściej gleba wyjałowiona, zbita lub zanieczyszczona.

Ta obserwacja nie jest niczym nowym. Już w starożytności, a w bardziej naukowy sposób w XIX wieku, przyrodnicy przyglądali się tym małym stworzeniom i ich wpływowi na gleby uprawne – tę historię opowiadamy szczegółowo w karcie Historia wermikompostowania.

Co to oznacza dla Twojego wermikompostownika

Zrozumienie ekologicznej roli dżdżownic pozwala lepiej docenić sens wermikompostowania. Odtwarzając u siebie, na małą skalę, warunki, w których dżdżownice epigeiczne przetwarzają materię organiczną, wytwarzasz nawóz równie bogaty jak ten, który natura wytwarza od milionów lat. To także namacalne przypomnienie związku między Twoimi odpadami kuchennymi a żyznością gleby: każda zebrana garść wermikompostu jest owocem tego samego naturalnego procesu, po prostu przyspieszonego i skoncentrowanego w Twoim wermikompostowniku. Aby zrozumieć, jak to działa, zajrzyj do karty Czym jest wermikompostownik?

Warto zapamiętać

Dbając o swoje dżdżownice kompostowe, dbasz – na swoją skalę – o jeden z najstarszych i najskuteczniejszych mechanizmów natury.

Dowiedz się więcej

Jeśli ten temat Cię pasjonuje, w naszej księgarni znajdziesz dwie książki w całości poświęcone tym cichym pracownikom: Éloge du ver de terre nr 2 oraz Sauver le ver de terre – dwie lektury, które na zawsze zmieniają spojrzenie na tych małych mieszkańców gleby.

Powiązane produkty

Bestseller

Dżdżownice kompostowe Eisenia | 250 g robaków (ok. 500 szt.)

Opakowanie od 250 g do 10 kg dżdżownic

14,65 €

-25%

19,54 €